587просмотров
44.5%от подписчиков
7 марта 2026 г.
Score: 646
#алан_адеб Къурманлыкъны юсюнде адетле. Экинчи бёлюм.
Туар малны да башында айтханыбызча кесерге керекди, алай а туарны ёрге такъгъан къыйын болгъаны себели, аны джерде соядыла. Биреуленге тууарны сойгъан къыйынды, ол себебден эки - юч адам болуб соядыла. Джаргъаны –сойгъаны да биз башында айтханча болады. Ичин алыр ючюн, эм алгъы тууармыллыкны бойнун джараса, къойнукъуча богъурдагъын, енгечин айыраса, андан сора сол бутун аласа. Мыллык терисини юсюнде турады. Бутун алгъандан сора, къарнын джараса, къарнын джарыб бошаб, кёкюрегин ураса, сора къарынны енгечин чыгъарыб, къуйругъуну къылы бла кючлю къысыб, къарынны тартыб териге чыгъараса, андан сора ебгени-баурну аласа. Сора омрауларын ураса. Былайда къабыргъадан джабхакъны айырыб алыргъа болады. Джабхакъны келтюрюрге тынч болур ючюн, базукну башыны джанындан тешик этесе. Биз айтханча, аллында сол бутун алгъын алгъан эдинг, энди джабхакълары бла къабыргъаларын аласа, эм артында онг бутун айыраса. Аны бла бошалады.Бир къойну неда эчкини ичин этсенг, тёрт сохта бла тёрт джёрме болады. Аланы атларын айтайыкъ: эм сыйлы сохтагъа бютеу сохта саналады, андан сора - ичеги сохта, андан сора - ашхын сохта, сора чыбчыкъ кёз сохта. Джёрмеле барыда бирчадыла.
Уакъ аякълы мал он алты юлюшге саналады: эки джау оруну, эки ногъанасы, тёрт джан сюеги, эки ашыкъ илиги, эки къысха илиги, эки базугу, эки орта илиги. Къалгъан эт бары да бу саналгъанлагъа къошакъгъа салынады, этинг кеб болса, алай болмаса, не этериксе, юлюшге да берликсе.Къарачай къой болса къуйрукъ ючюсю тамадагъа салынады. Анга къошакъгъа джау орун бла баш джарты къошулады. Эчки мал неда шыпан къой болса, тамада юлюш джау орундан къуралады, баш джартыны къошакъ этесе. Этни юлеше тебресенг, бу мен башында тизгенча саналады. Тамада тишируу болса анга джау орун бла баш джарты салынмайды. Ногъана, тешикли джан сюек, ашыкъ илик- тамада тишируугъа была тыйыншлыды. Къабыргъада эм ал юч иегиснне ногъана дейдиле, ала хар заманда юч иеги боладыла, андан сора иегилени экишер кесесе, баш иегилени сора быгъын иегилени. Омураулары былай болады: боюн омурау, иеги омурау, кегей омурау, къул сюймез омурау. Боюн омурау бла къул сюймез тебсиге салынмайдыла.Малны джаягъын келин адамгъа неда сыйлыракъгьа саналгъан джаш адамгъа салыргъа болады. Сюекледен эм учхарасы къысха иликледиле. Базукну келин адамгъа салыргъа болады. Бир адам сенге къонакъгьа келиб, сен анга къурманлыкъ не да къонакълыкъ этсенг, кесген малынгы териси бла онг бутун къолуна салыргъа керекди. Туар малны санларын балта бла туураб къояса, мында джер айырыб адет болмагъан себебден туар малда сыйлы сюйекге кёкюрек башы саналады. Андан сора джилик башы, иеги, омурау, кегей омурауларыда аны кибикди. Обычаи при жертвоприношении. Вторая часть. Крупный рогатый скот приносят в жертву также как и мелкий. Однако, поскольку подвесить его очень трудно, свежевание выполняют на земле. Поскольку эта работа трудная, то в ней участвуют два - три человека. Все операции по свежеванию такие же, как мы описали выше. При этом туша располагается на отделенной от неё шкуре. У туши отсекают левое бедро. После рассечения брюха и шеи разрубают грудину, извлекают пищевод, накрепко его перевязывают, извлекают внутренности на шкуру животного. Затем извлекают легкие с печенью и сердцем. Топориком прохо дят вдоль обоих сторон позвоночника, отделяя от него ребра. Отделяют передние ноги. Чтобы их было легко поднять, проделывают отверстия у сустава в месте соединения кости и сухожилий. Раньше было отделено левое бедро, теперь отделяют, как отмечалось, передние ноги, а затем бока. На этом разделка заканчивается. Если приготовить блюда из внутренностей овцы или козы, то получаются четыре сохты и четыре джёрме. Назовем их: наиболее почетным считают бютеу сохта, затем ичеги сохта, ашхын сохта, и, наконец, чыпчыкъ кез сохта. Все джерме равноценны. Туша барашка включает 16 долей, по названиям соответствующих частей: две лопатки, два ногъана, четыре джан сюек (две разрубленные пополам таз