А.А.Сатыбалов да 1936-нчы йыл яйлыкъ экспедицияны вакътисинде жыйгъан материалын къумукъ тилни лексикасыны гьакъында язылгъан оьзюню кандидат диссертациясында ишлетген. Давдан сонггъу йылларда РСФСР-ни педагогика илмулар Академиясыны академиги, СССР-ни илмулар Академиясыны член-корреспонденти Н.К.Дмитриевни ёлбашчылыгъы булан къумукъ тилни тюрлю-тюрлю масъалаларына байлавлу бир нече кандидат диссертация якъланды: 1. "Къумукъ ва ногъай тиллерде глаголланы гьалланывуну системасы" (А.Т.Базиев), 2. "Къумукъ тилни гьайдакъ диалекти" (И.А.Керимов), 3. "Гьалиги къумукъ тилде падежлер" (Ю.П.Долинина), 4. "Къумукъ тилни буйнакск диалектини къазаныш говору" (Р.Г.Шагьманова). Арт вакътилерде къумукъ тилни гьакъында бир нече диссертация да Н.К.Дмитриев оьсдюрген ва тарбиялагъан алимлени ёлбашчылыгъыны тюбюнде якъланды: 1. "Къумукъ тилде послелоглар оьзлер ва послелоглар толу маъналы оьзге сёзлерден айрылгъан формалар" (А.Гь. Магьамматов), 2. "Къумукъ адабият тилде деепричастиелер" (Ю.Д. Жанмавов), 3. "Къумукъ адабият тилде причастиелер" (Ж.М.Хангишиев), 4. "Къумукъ адабият тилни фонетикасы" (А.А.Моллаев), 5. "Къумукъ диалектологияны очерклери" (И.А.Керимов), 6. "Къумукъ тилни залог категориясы" (В.Н.Жанаева), 7. "Къумукъ тилни фразеологиясы" (К-Гь.Даибова). Къумукъ тилни уьйренивню тарихинден сёйлейгенде къумукъ школалар учун охув китаплар язгъан алимлени гьакъында да бир нече сёз айтмагъа тюше. 1920-нчы йылларда М. Садуллаев, М.Т. Темирханов, А. Салаватов къумукъ школалар учун биринчи охув китапланы яратгъан. 1930-нчу йылларда А.Н. Батырмурзаев, З.З. Бамматов, М.К. Къапуров, М.Г. Хангишиев ана тилден янгы охув китаплар чыгъаргъан. 1940-нчы йылда къумукъ тилни биринчи терминология сёзлюгю, 1941-нчи йылда биринчи орфография сёзлюгю печатдан чыгъарылгъан. 1960-нчы йылда "Орус-къумукъ сёзлюк" (А.Н. Батырмурзаев тизген, З.З. Бамматовну редакторлугъуну тюбюнде, 1969-нчу йылда "Къумукъча-орусча сёзлюк" (А.Гь. Магьамматов тизген), 1973-нчю йылда "Къумукъ тилни къысгъа фразеология сёзлюгю" (автору К.Гь. Даибова) басылып чыкъды.