​​🟡 SARIQ ISITMA (Yellow Fever) — NIMA U? O‘zR SSV Virusologiya ITI RAIM ma’lumoti Sariq isitma — o‘tkir gemorragik virusli infeksiya bo‘lib: 🔸 isitma 🔸 kuchli intoksikatsiya 🔸 qon ketish sindromi 🔸 jigar va buyrak zararlanishi bilan kechadi. Kasalikni Aedes turiga mansub chivinlar tarqatadi. 📍 QAERDA UCHRAYDI? Sariq isitma — tropik zooantroponoz infeksiya. 🗺 Faqar Afrika va Janubiy Amerikada uchraydi. ❗️ Osiyo, Avstraliya, MDH va O‘zbekistonda hech qachon uchramagan. Har yili: ▫️ 200 000 kasallanish ▫️ 30 000 o‘lim 🦟 QANDAY YUQADI? Asosiy tarqatuvchilar: ▪️ Aedes aegypti ▪️ Haemagogus (Janubiy Amerikada) Chivin zararlangan qonini so‘rgach 4–12 kun ichida yuqtiruvchi bo‘lib qoladi. 🧬 ETIOLOGIYA Qo‘zg‘atuvchi: Flavivirus (Viscerophilus tropicus) 🧫 Jigar, buyrak, taloq, limfa tugunlarini zararlaydi. 🧨 KLINIK BELGILARI Inkubatsiya: 3–6 kun Ikki fazali kechadi: 1️⃣ Isitma, bosh og‘rig‘i, mushak og‘rig‘i, ko‘ngil aynish, 39–41°S harorat 2️⃣ Sariqlik, qon ketish, buyrak yetishmovchiligi, shok O‘lim ko‘rsatkichi: ▪️ odatiy holatda 5–20% ▪️ epidemiyada 50–60% gacha 🛡 PROFILAKTIKA 📌 Aniqlangan bemorlar izolyatsiya qilinadi 📌 Endemik hududlardan kelganlar 9 kun kuzatuvda 📌 Chivinlarga qarshi kurash 📌 Eng muhimi: emlash 💉 VAKTSINA 1936 yilda yaratilgan 17D shtammi asosidagi vaktsina: ✔️ 1 marta yetarli ✔️ 7 kundan keyin immunitet hosil bo‘ladi ✔️ 30–35 yil (ba’zida umrbod) himoya Ko‘p mamlakatlarda har 10 yilda revaktsinatsiya qilinadi. 🌍 Vaktsina talab qilinadigan yuqori xavfli davlatlar Afrika: Gana, Kamerun, Kongo, Ruanda, Mali, Niger, Togo, Liberiya, Mavritaniya, va boshqalar. Janubiy Amerika: Boliviya, Peru, Ekvador, Braziliya, Kolumbiya.